martes, 17 de maio de 2016

Se buscas a Galiza, en ti tes que atopala!

Sabela e Mohamed na fonte de Fondóns. Galiza somos nós e tamén os que chegan.





Galiza é o que vemos 

a terra, o mar, o vento...
Pero hai outra Galiza 
que vai no sentimento



Galiza somos nós;

a xente e mais a fala
Se buscas a Galiza
en ti tes que atopala!


(Manuel Maria - Letras Galegas 2016)









Algunhas casas xa non están. Pero o Penegache ao fondo nunca nos deixará.

Ana Mosquera

Aínda que teño raíces n´Ataínde e en Redemuíños, o meu norte vital está en Fondóns. Desde Fondóns a vista do Penegache resulta difícil, pois está resgardado detrás do Castelo de Arance.
Pasei algún tempo subida ao tellado da nosa casa escoitando falar en galego e  mirando para o castelo. Do castelo xa falamos noutras ocasións. 


Tellados e o Castelo de Arance ao frente.


Hoxe toca falar da  lingua. Un día, de adolescente, Antonio Seoane, veciño de Fondóns, gastoume unha broma por falarlle en castelán. Ese día vin que se podía falar galego e ter orgullo de falalo e que renegar do propio podía resultar rídiculo e dar lugar á burla. 




Casas aliñadas no camiño que baixa d´Os Mociños



Fondóns é un lugar relativamente recente. Non atopamos ningunha mención na Idade Media e se o vemos desde o google earth, apreciamos unha aldea construída á beira do camiño, como unha desas vilas de estrada.


Calzada a Os Mociños


Fondóns debeu medrar á beira do camiño que sube cara Os Mociños. Poderiamos pensar que isto ten lóxica posto que Os Mociños pertencía a parroquia de Santa María de Leirado, como Fondóns até principios do século XX, mais falla esta teoría porque desde as herdades (hoxe montes) de O Covelo hai un camiño máis dereito cara a desaparecida parroquia.





Rodeiras de carro no camiño d´Os Mociños

Fondóns debía ser un lugar de paso cara á Pousa, cara o pazo d´A Pedra e cara a Arnoia, pasando por Quintela e Abellás…


Fondóns, o meu principio do mundo


A  microtoponimia indícanos a existencia moi antiga dunha comunidade relixiosa: Granxola (nome dado aos pequenos cenobios), San Miguel, Campo da Viña, Casal do Bispo, sitios todos colindantes entre si e onde non puidemos atopar ningunha evidencia arqueolóxica, aínda que sei que a miña avoa sachando, nos anos setenta, atopou unha pulseira, que desgrazadamente se extraviou nunhas obras realizadas na casa nos anos noventa.
Algunha das casas de Fondóns aproveitan pezas antigas, que poderían vir dalgún dos sitos anteriores, por exemplo esta.


Figura nunha casa antiga.




Ou esta cruz, que case parece pagá e que coidaba a entrada da casa materna de Fondóns.










Fondóns é o meu lugar e garda moitos tesouros por buscar. O legado dos meus avós foron a terra e a fala, como reza nunha lápida do cemiterio do Hospital de Incio, e os legados non se dilapidan, hai que coidalos para a seguinte xeración.



Feliz día das letras e aí tedes a lápida coa lenda no cemiterio do Hospital de Incio, aínda que na imaxe non se ve moi ben:

"Aos nosos antergos, dos que herdamos o xenio, a terra e a fala"







1 comentario:

  1. Aquí seguimos. E seguiremos.
    No tema anterior quería sinalar que un xeito de agochar contrabando era unha especie de "zulo" tras dunha doble parede á cabeceira da cama ó que se entraba polo faiado.
    Vexo agora con contento como Fondóns sigue a dar froitos das sementeiras de séculos. E seguirá; mentras teña espigadoras tan teimosas coma ANA, mesmo merecente de acompañar ás do famoso cadro de Millet.
    Comparto a reserva sobre a "cruz" da casa materna. E, co atrevemento dos ignorantes, á vista da foto, e con tódalas reservas, eu apuntaría a unha reinterpretación dun grabado antigo para a súa reutilización posterior, antiga tamén. jlf-f.

    ResponderEliminar